2024 жылғы тамыздан бастап өнімді (тауарларды) бақылау сатып алуды жүргізуді регламенттейтін нормативтік құқықтық актілер күшіне енді.
Сонымен, бақылау сатып алу дегеніміз не?Бақылау сатып алу – бұл сауда объектілерінен өнімді (тауарды) сатып алу және оның зертханалық зерттеулерін жүргізу. Бақылау сатып алу жеке және заңды тұлғалардың өміріне, денсаулығына, қоршаған ортаға және заңды мүдделеріне қауіп төндірудің немесе зиян келтірудің жолын кесу және алдын алу және техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келмейтін өнімді анықтау үшін жүзеге асырылады.
Бақылау сатып алу барысында қандай өнім сатып алынады?Азық-түлік өнімдерінің барлық түрлері (ет, сүт, балық, май, алкоголь және алкогольсіз өнімдер, кондитерлік өнімдер, балалар тағамы және т. б.), сондай-ақ тауарлардың өнеркәсіптік тобының кейбір түрлері (ойыншықтар, балалар мен жасөспірімдерге арналған өнімдер, жеңіл өнеркәсіп, тұрмыстық химия, парфюмерлік-косметикалық өнімдер, жеке гигиена құралдары және басқалары).
Бақылау сатып алу қайда жүргізіледі?Өнімді бақылау сатып алу сауда базарларында, Ішкі сауда объектілерінде, оның ішінде дәрілік заттарды көтерме және бөлшек сату объектілерінде жүргізіледі.
Бақылау сатып алуды кім жүргізеді? Өнімді (тауарды) бақылау сатып алуды санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің лауазымды адамдары жүргізеді.
Бақылау сатып алу кезінде хабарлама қажет пе? Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, кәсіпкерлік субъектісін бақылау сатып алу жүргізілетіні туралы хабардар ету талап етілмейді. Бірақ бұл ретте міндетті түрде прокуратура органдары хабарланады.
Бақылау сатып алу қалай жүргізіледі? Бақылау сатып алу процесі суретке түсіру немесе аудио және бейне жазу арқылы жазылады.
Өнімді сатып алу аяқталғаннан кейін бақылау сатып алуды жүргізген лауазымды адам сатушыға немесе сауда объектісінің басшысына (ол уәкілеттік берген тұлғаға) Өнімді бақылау сатып алуды өткізу туралы хабарлайды және оған қызметтік куәлігін не лауазымды адамның сәйкестендіру картасын, сондай-ақ қағаз жеткізгіште не электрондық құжат нысанында Өнімді бақылау сатып алуды тағайындау туралы актінің көшірмесін көрсетеді. Қорытындысы бойынша өнімді сатып алу актісі жасалады.
Сатып алынған өнімді не істейді? Жиынтықталған, буып-түйілген, пломбаланған түрдегі сатып алынған өнім тасымалдау шарттары міндетті түрде сақталған күйінде зертханалық зерттеулер жүргізу үшін зертханаға жеткізіледі.
Сәйкес келмейтін өнімді анықтауда қандай шаралар қолданылады? Егер сатып алынған өнім техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келмесе, онда мұндай өнімге қатысты өнімді алу және (немесе) кері қайтарып алу түріндегі жедел ден қою шаралары қолданылады. Сатып алуды жүргізген лауазымды адам сатудан алып қою және (немесе) кері қайтарып алу түрінде жедел ден қою шараларын қолдану туралы қаулыны ресімдейді және кәсіпкерлік субъектісіне тапсырады.
Кәсіпкерлік субъектісі қандай шаралар қолданады? Кәсіпкерлік субъектісі не сатушы алып қою туралы қаулы алған кезде лауазымды адамның қатысуымен сәйкес келмейтін өнімді айналымнан дереу алып қояды және алып қойылатын өнімнің тізімін жасайды.
Алынған өнім буып-түйіліп, «сатуға жатпайды» деген жазу жазылады. Бұл өнім жедел ден қою шараларын қолдануға негіз болып табылатын бұзушылықтар нақты жойылғанға дейін жеке үй-жайда немесе бөлек бөлінген жерде сақталады. Алынған өнімді сатуға жол берілмейді.
Жетісу облысы бойынша 2024 жылғы бақылау сатып алу нәтижелері қандай? Халықтың денсаулығына қауіп-қатерді бағалауды ескере отырып, сатып алумен 30 тауар позициясы қамтылды, оның ішінде сүт өнімдері, ет және балық өнімдері, құс еті, кондитерлік өнімдер, балалар тағамы өнімдері, алкогольсіз сусындар, жеміс-көкөніс өнімдері, ойыншықтар, балаларға арналған тауарлар, парфюмерлік-косметикалық өнімдер, жеңіл өнеркәсіп өнімдері және т. б.
2024 жылғы тамыз–желтоқсан кезеңінде 480-нен астам өнім үлгілері сатып алынды, оның ішінде зертханалық зерттеулер нәтижелері бойынша үлгілердің 37% техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келмеді.
Анықталған бұзушылықтар бойынша кәсіпкерлік субъектілеріне алып қою түрінде жедел ден қою шарасын қолдану туралы 42 қаулы берілді. Нәтижесінде кәсіпкерлік субъектілерімен 120,1 кг. өнім, оның ішінде тамақ өнімдері- 32,5 кг., азық – түлік емес тауарлар-87,6 кг. іске асыруға жол берілмеді.
Самат АХМЕТОВ,
Жетісу облысы СЭБД басшысының орынбасары